زایمان طبیعی

زایمان طبیعی یکی از رایج‌ترین و بهترین روش‌های زایمان است که در آن نوزاد بدون نیاز به جراحی و از طریق کانال زایمان به دنیا می‌آید.

این روش به طور طبیعی با ساختار بدن مادر هماهنگ است و در بسیاری از موارد منجر به بهبودی سریع‌تر مادر و کاهش عوارض پس از زایمان می‌شود.

به همین دلیل بسیاری از پزشکان در صورت مناسب بودن شرایط مادر و جنین، زایمان طبیعی را به عنوان اولین گزینه توصیه می‌کنند.

بسیاری از مادران در هفته‌های پایانی بارداری سوالات زیادی در مورد علائم زایمان، مراحل آن، میزان درد، مزایا و تفاوت آن با زایمان سزارین دارند.

آشنایی با این موارد می‌تواند به کاهش استرس و افزایش آمادگی مادر برای تجربه یک زایمان ایمن کمک کند.

در ادامه این مقاله، به طور کامل به بررسی زایمان طبیعی، مزایا، عوارض احتمالی، مراقبت‌های لازم و نکات مهم قبل و بعد از زایمان خواهیم پرداخت.

مزایای انجام زایمان طبیعی

با توجه به تشخیص و طبق گفته متخصصان انجام زایمان طبیعی مزایای بسیار زیادی دارد که بانوان می توانند با تحمل درد موقتی و کوتاه، با کمترین میزان آسیب نوزاد خود را از رحم خارج کنند.

به طور کلی زایمانی که به صورت طبیعی انجام می‌شود کاملاً سازگار با بدن بانوان خواهد بود.

• در فرآیند زایمان طبیعی بانوان هیچگونه داروهای بی حسی و بیهوشی را دریافت نمی کنند و عوارض جانبی و خطرات بعد از زایمان را نیز متحمل نخواهند شد.
• هنگام زایمان مادر از هوشیاری کامل برخوردار است و می‌ تواند هنگام خروج نوزاد فاصله ارتباط نزدیکی با نوزاد خود برقرار کند.
• معمولا نوزادانی که به شیوه طبیعی به دنیا می‌ آیند بیشترین میزان رشد سلول های مغزی را خواهند داشت و سیستم تنفسی و کبد آنها از سلامت بالایی برخوردار می باشد.
• در طی انجام زایمان طبیعی مادر می توان با همراهی مانند همسر و یا نزدیک ترین فرد به خود در اتاق زایمان حضور داشته باشید.
• ممکن است در روند زایمان یا در طول بارداری مایعاتی به ریه کودک وارد شود که با انجام زایمان طبیعی مایعات به طور کامل تخلیه خواهند شد.
• پس از زایمان طبیعی بلافاصله مادر می تواند مراقبت های لازم از خود و کودک را نیز انجام دهد و می تواند از روزهای اول و ساعات اولیه پس از زایمان مقدار قابل توجهی شیر به نوزاد خود بدهد.
• در حین انجام زایمان طبیعی باکتری های مفید به بدن نوزادان انتقال پیدا می‌ کنند و می‌ توانند آنها را از بیماری‌ هایی مانند آسم و انواع آلرژی ها محفوظ بدارند.

علائم و نشانه‌ های شروع زایمان طبیعی

زمانی که مادران برای انجام زایمان طبیعی آماده میشوند، توسط متخصصان زمان و علائم دقیقی را برای آنها در نظر خواهند گرفت.

درد های مقطعی

نشانه های اولیه برای آغاز زایمان طبیعی درد هایی هستند که به صورت مقطعی اتفاق می‌ افتند.

معمولا درد ها به صورت موقتی بوده و هرچه فاصله آنها به یکدیگر نزدیک میشود می‌ تواند نشانه‌ ای از آغاز زایمان طبیعی باشد.

پایین آمدن شکم

علاوه بر درد، نشانه های دیگری برای زایمان طبیعی وجود دارد که از مشهودترین آنها می‌ توان به پایین آمدن شکم اشاره کرد.

معمولاً مادران در این وضعیت احساس می‌ کنند که شکم از حالت عادی پایین تر آمده و ممکن است احساس راحتی بیشتری داشته باشند یا به قولی می توانند راحت تر نفس بکشند.

زیرا فشار جنین از ریه ها برداشته شده و جنین کمی به پایین متمایل خواهد شد.

البته در چنین وضعیتی مادران اشاره می‌ کنند که فشار بیشتری بر روی مثانه احساس خواهند کرد که ممکن است گاها دچار تکرر ادرار شوند.

ترشحات رنگی

همواره باید بدانید که دیدن ترشحات رنگی می تواند نشانه ای از وقوع زایمان طبیعی باشد.

معمولاً هر گونه ترشحی که آغشته به خون باشد می تواند نشان دهنده باز شدن دهانه رحم باشد البته باید بدانید که به محض مشاهده هرگونه ترشحات رنگی بهتر است که برای بررسی بیشتر به پزشک مربوطه مراجعه نمایید.

پاره شدن کیسه آب

از دیگر نشانه‌ های اصلی آغاز زایمان طبیعی می توان به پاره شدن کیسه آب شاره کرد.

زمانی که کیسه آب پاره شود ممکن است شما مایعات را به صورت ترشح در واژن خود مشاهده کنید، در صورت بروز این اتفاق بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

معمولا پاره شدن کیسه آب ۲۴ ساعت قبل از شروع درد زایمان اتفاق می‌ افتد.

اسهال

از دیگر علائم شروع زایمان طبیعی می توان به اسهال اشاره کرد.

اگر در نزدیکی زایمان با عوارضی مانند اسهال مکرر مواجه میشوید باید بدانید که می تواند نشانه ای از وقوع زایمان طبیعی باشد.

البته انقباضاتی که در رحم به وجود می آیند در طول دوره بارداری کاملاً طبیعی هستند ولی این انقباضات معمولاً با شدت بیشتری در روزهای نزدیک به زایمان اتفاق خواهند افتاد.

این نشانه ها معمولا مربوط به روز زایمان نخواهند بود و ممکن است چندین روز و یا یک الی دو هفته قبل از شروع زایمان برای فرد اتفاق بیفتند.

مراقبت های پیش از انجام زایمان طبیعی

زمانی که بانوان وارد دوره بارداری شوند، متخصصان به آنها توصیه می‌ کنند که در ماه‌ های نزدیک به زایمان حتماً فعالیت‌ های ورزشی را به طور مرتب انجام دهند.

متخصصان به بانوان می گویند که برای نرم شدن عضلات و چرخش نوزاد بهتر است که در طول روز مدت زمانی را به قدم زدن با شیوه های درست اختصاص دهند و برای انجام خرید های روزانه بهتر است که از خانه خارج شده و مسیری را بدون هیچگونه بار اضافه قدم بزنند، البته در چنین شرایطی باید بتوانند استراحت کافی داشته باشند.

داشتن خواب منظم باعث میشود که مادران به اندازه کافی استراحت داشته و روند زایمان آنها را نیز آسانتر طی می شود.

یکی از مناسب ترین ورزش هایی که بانوان می توانند نزدیک به زمان زایمان انجام دهند، ورزش هایی مانند یوگا و پیاده روی است.

اگر مربیان از تخصص کافی برخوردار باشند می توانند فعالیت ها و ورزش های خاصی مانند یوگا را طبق وضعیت جسمانی مادر در اختیار او قرار دهند تا بتوانند علاوه بر حفظ سلامت خود و جنین آمادگی های قبل از زایمان را نیز کسب کنند.

داشتن رژیم غذایی مناسب باعث میشود که سلامت مادر حفظ شده و قوای جسمی او نیز تقویت شود.

بهتر است که در روند بارداری با استفاده از روغن های مخصوص شکم خود را ماساژ دهید.

بسیاری از متخصصان به مادرانی که در زمان نزدیک به زایمان هستند توصیه می کنند که مایعات بیشتری مصرف کنند و بهتر است که هنگام نشستن و برخاستن از صندلی استفاده کنند، زیرا نشستن بر روی زمین می تواند باعث ایجاد احساس ناخوشایند شده و برخاستن برای مادران کمی سخت خواهد بود.

کلیه متخصصان و پزشکانی که در این زمینه فعالیت دارند کلاس های آمادگی برای قبل از زایمان را نیز دایر کرده و به مادران توصیه می‌ کنند که حتما در این کلاس‌ها شرکت کنند.

البته گوش دادن به موزیک های آروم و داشتن روحیه شاداب و دور بودن از عوامل استرس زا همگی فعالیت هایی هستند که قبل از زایمان می توانند باعث حفظ سلامت مادر شده و روند زایمان را با سهولت و آرامش بیشتری همراه می سازند.

مراحل زایمان طبیعی چیست؟

زایمان طبیعی فرآیندی تدریجی و منظم است که طی آن بدن مادر مجموعه‌ای از تغییرات هماهنگ را برای زایمان ایمن نوزاد طی می‌کند.

این فرآیند معمولاً در چند مرحله انجام می‌شود و هر مرحله نقش خاصی در آماده‌سازی بدن، تولد نوزاد و خروج جفت دارد.

درک این مراحل به ما کمک می‌کند تا بفهمیم زایمان چگونه پیش می‌رود و در هر مرحله چه اتفاقی می‌افتد.

در زیر، مهم‌ترین مراحل زایمان طبیعی به صورت بخش‌بندی شده و قابل فهم توضیح داده شده است.

مرحله اول: شروع دردهای زایمان و گشاد شدن دهانه رحم

مرحله اول زایمان طبیعی زمانی شروع می‌شود که انقباضات رحم منظم می‌شوند و بدن به طور فعال برای باز شدن دهانه رحم آماده می‌شود.

در این مرحله، تغییرات مهمی در بدن رخ می‌دهد تا راه را برای بیرون آمدن نوزاد هموار کند. انقباضات به تدریج قوی‌تر و هماهنگ‌تر می‌شوند و دهانه رحم به تدریج باز می‌شود.

این مرحله طولانی‌ترین بخش زایمان است و از لحظه شروع انقباضات منظم تا گشاد شدن کامل دهانه رحم ادامه دارد.

مرحله اول معمولاً از دو بخش اصلی تشکیل شده است که هر کدام ویژگی‌ها و شدت متفاوتی دارند: فاز نهفته و فاز فعال.

مرحله دوم: تولد نوزاد

در مرحله دوم، دهانه رحم کاملاً گشاد شده و بدن مادر آماده زایمان نوزاد است. انقباضات قوی باقی می‌مانند و مادر با آنها فشار می‌آورد تا نوزاد را به جلو حرکت دهد.

ابتدا سر نوزاد در خروجی کانال زایمان ظاهر می‌شود، سپس شانه‌ها و در نهایت کل بدن. مدت زمان این مرحله می‌تواند از چند دقیقه تا حدود یک ساعت متغیر باشد.

وقتی این مرحله کامل شد، نوزاد متولد می‌شود و اولین لحظات تماس بین مادر و نوزاد اتفاق می‌افتد.

مرحله سوم: ربودن جفت

پس از تولد نوزاد، انقباضات خفیف‌تر در رحم ادامه می‌یابد تا جفت از دیواره رحم جدا شود و به طور کامل دفع شود.

این فرآیند معمولاً بین 5 تا 30 دقیقه طول می‌کشد. در این مرحله، ماما یا پزشک وضعیت مادر را از نظر خونریزی و سلامت رحم بررسی می‌کند و در صورت لزوم، بخیه‌های سطحی زده می‌شود.

مرحله سوم، پایان فرآیند زایمان طبیعی است و پس از آن دوران نقاهت و مراقبت های پس از زایمان آغاز می شود.

آسیب های ناشی از زایمان طبیعی

گاها انجام زایمان طبیعی بدون عارضه و دردسر برای بانوان فراهم نخواهد بود و قطعاً مادر آسیب‌ هایی را متحمل میشود که بسیاری از آنها ادعا دارند که بسیار تجربه شیرین بوده و درد ناشی از آن اصلا برایشان مهم نخواهد بود.

توجه داشته باشید که بسیاری از این عوارض در کنار ساده بودن ممکن است در طولانی مدت برای افراد خطرات زیادی به همراه آورد، پس باید نسبت به آنها توجه ویژه داشته باشید تا بتوانید از سلامت خود مراقبت کنید.

برخی بانوان در اثر انجام زایمان طبیعی به صورت مکرر ممکن است آسیب هایی مانند افتادگی رحم و مثانه را تجربه کنند که البته امری بسیار ناخوشایند بوده و فرد را وارد پروسه های درمانی طولانی می‌ کند.

گاهی به دلیل کوچک بودن کانال زایمان و یا درشت تر بودن نوزاد ممکن است هنگام خروج از کانال مادر در ناحیه پرینه آسیب ها و پارگی های مختلف را تجربه کند که علاوه بر درد فراوان ممکن است چندین بخیه را در این ناحیه متحمل شوند که حتما باید تحت مراقبت‌ های اصولی از سلامت خود مراقبت کرده تا بخیه ها به طور کامل بهبود پیدا کنند.

برخی از بانوان ممکن است حین زایمان طبیعی خونریزی های بسیار وسیعی را تجربه کنند و اگر شخصی کم خونی داشته باشد قطعا آسیب زیادی متحمل شده و ممکن است تا مدتی ضعف و بیحالی ناشی از کم خونی در بدن مادر باقی بماند.

باید بدانید که هرگونه مشکلات احتمالی و بیماری های خاص و زمینه ای می تواند عاملی برای تشدید عوارض زایمان طبیعی باشد، اگر مشکلات و بیماری های مانند هموروئید، فشارخون و یا دیابت را دارا هستید، قطعا پزشک شما را با عوارض زایمان طبیعی آشنا می کند.

پس بهتر است که با وجود چنین شرایطی زایمان طبیعی را انجام نداد تا آسیب های ناشی از آن را متحمل نشوید.

زایمان طبیعی برای چه کسانی مناسب نیست؟

زمانی که مادران برای انجام زایمان به مراکز درمانی و متخصصان مراجعه می‌ کنند، پزشک متخصص زنان و زایمان موظف است با استفاده از سونوگرافی وضعیت جسمانی مادر را بررسی کرده و تصمیم بگیرد که آیا مادر می تواند زایمان طبیعی را انجام دهد یا خیر؟

اگر مادر به بیماری‌ های خاصی مانند دیابت و مشکلات قلبی یا هرگونه عفونت و ایدز مبتلا باشد، نمی ‌توانند نوزاد خود را از طریق زایمان طبیعی به دنیا آورد و بهترین روش برای این مادران عمل سزارین خواهد بود.

البته ممکن است مادران ترس بسیار زیادی از زایمان طبیعی داشته باشند و نتوانند تحت هیچ شرایطی زایمان طبیعی و درد ناشی از آن را تحمل کنند، در این وضعیت متخصصان تصمیم می گیرند که مادر با استفاده از فرآیند زایمان طبیعی نوزاد خود را از رحم خارج کند.

یکی از مهمترین نکاتی که متخصصان و پزشک زنان باید به آن توجه کنند، این است که هنگام زایمان سر نوزاد باید در قسمت پایینی شکم، یعنی در دهانه رحم قرار بگیرد، اگر سر نوزاد بالا قرار داشته باشد متخصصان نمی‌ تواند فرایند زایمان طبیعی را انجام دهند.

البته مشکلات دیگری مانند وجود هموروئید در مادر که ممکن است خونریزی بسیار زیادی را پس از زایمان طبیعی به وجود آورد مانع بسیار بزرگی برای انجام زایمان به صورت طبیعی خواهد بود.

اگر مادران پیش از انجام زایمان طبیعی به دفعات زایمان سزارین را انجام داده باشند دیگر قادر به انجام زایمان طبیعی نخواهند بود، زیرا فشار ناشی از زایمان طبیعی می‌ تواند آسیب زیادی به بخیه های قبلی و برش ناشی از جراحی قبلی وارد نماید.

اگر مادران در روند بارداری و یا پیش از آن سابقه جراحی داشته باشند نمی توانند زایمان طبیعی را انجام دهند. البته سقط مکرر و جراحی هایی که مربوط به دهانه رحم است همگی عواملی هستند که فرد را مانع از انجام زایمان طبیعی خواهد کرد.

اگر مادر دو یا چند قلو باردار باشد قطعاً روند زایمان طبیعی گزینه مناسبی برای خروج چند نوزاد نخواهد بود و در این وضعیت متخصصان زایمان سزارین را برای مادران در نظر می‌ گیرند.

با توجه به وضعیت قرار گرفتن نوزاد در رحم مادر، متخصصان تعیین می کنند که آیا در طول زایمان اکسیژن کافی به نوزاد می رسد یا خیر، اگر تشخیص دهند که با انجام زایمان طبیعی ممکن است اکسیژن رسانی به نوزاد با اختلال مواجه شود پزشکان ریسک نکرده و انجام زایمان طبیعی را کنسل می کنند.

زمانی که مادران تصمیم به بارداری دارند متخصصان به بانوان توصیه می‌ کنند که وزن خود را در حد متعادل قرار دهند سپس اقدام به بارداری نمایند، اگر مادران پیش از بارداری و یا در طول بارداری با اضافه وزن بسیار زیاد مواجه شوند، متخصصان ترجیح می‌ دهند که زایمان طبیعی را انجام ندهند.

نحوه انجام بخیه در زایمان طبیعی

زمانی که بانوان برای انجام زایمان طبیعی به مراکز درمانی مراجعه می‌ کنند، ممکن است نگرانی‌ هایی بابت آسیب‌ های احتمالی هنگام زایمان داشته باشند.

با توجه به تحقیقاتی که انجام شده است متخصصان اذعان می دارند که گاها ممکن است تعدادی بخیه در روند زایمان طبیعی انجام شود که تعداد آنها برای همه افراد متغیر است.

در روند زایمان، کانال خروج نوزاد به قدری باز میشود که سر نوزاد و دیگر قسمت‌ های بدن او به راحتی از کانال زایمان و واژن عبور خواهد کرد، اما ممکن است که به دلیل تنگ بودن ناحیه واژن و کوچکی کانال زایمان مادران چندین بخیه را در این ناحیه تجربه کنند.

برخی از پارگی ها بسیار جزئی هستند و در بسیاری از مواقع نیاز به انجام بخیه نخواهند داشت.

اگر بانوان آسیب زیادی حین زایمان طبیعی متحمل شوند ممکن است با توجه به تشخیص متخصصان تعدادی بخیه در نواحی آسیب اعمال گردد.

البته ناحیه واژن به سرعت بهبود پیدا کرده و زخم ها و بخیه ها به راحتی جوش می خورند و مادر می‌ تواند طی مدت زمانی کوتاهی بخیه ها را کشیده و روند طبیعی و فعالیت‌ های روزمره خود را بدون هیچ گونه آسیب و محدویت انجام دهند.

تفاوت زایمان طبیعی و زایمان سزارین

بانوانی که به دوران زایمان نزدیک میشوند این دغدغه بسیار مهم را دارند که آیا زایمان طبیعی بهتر است یا زایمان سزارین.

باید بدانید که با توجه به سیستم جسمانی بانوان زایمان طبیعی بهتر و مناسب تر است و خطرات و عوارض کمتری به همراه دارد.

همه بانوانی که زایمان سزارین را انجام می دهند دارای محدودیت هایی بوده که نمیتوانند شیوه طبیعی را به انجام برسانند.

زایمان طبیعی به گونه ای انجام میشود که فرد نیاز به بستری در مراکز درمانی نداشته و متحمل دریافت داروهای بیهوشی نخواهد بود.

زایمان سزارین هم بستری طولانی مدت در مراکز درمانی را داشته و هم فرد باید بیهوشی کامل و یا بی حسی از ناحیه نخاع و کمر را دریافت کند، که قطعاً عوارض زیادی داشته و زمان‌بر است و عوارض این داروها با گذر زمان زیاد از بدن مادر خارج میشوند.

پس از آن که زایمان طبیعی به اتمام می رسد مادر می تواند بدون هیچگونه درد و محدودیت فرزند خود را در آغوش گرفته و حتی روند شیر دادن به کودک را آغاز کند.

بانوانی که سزارین انجام می دهند نهایتا تا ۲۴ ساعت بدون حرکت بوده تا ابتدا اثر داروی بی حسی از بین برود و بعد مادر درد بسیار زیادی دارد و با وجود دردی که بابت بخیه ها متحمل میشود حتی قادر به در آغوش گرفتن کودک نبوده و رونده شیردهی با درد و سوزش بسیار زیاد همراه خواهد بود.

ناگفته نماند که بعد از انجام زایمان طبیعی نهایت بعد از چند ساعت مراقبت مادر مرخص شده و می‌ تواند به منزل بازگردد و بعد از چند روز فعالیتهای روزانه را بدون محدودیت و البته با مراقبت می تواند انجام دهد.

مادران سزارینی تا مدت طولانی نباید حتی فعالیت های شخصی خود را انجام دهند، زیرا این بانوان با چندین بخیه در سطح پوست و ناحیه شکم مواجه هستند که تا بهبود کامل آنها باید تحت مراقبت‌ های خاص قرار بگیرند و حتماً باید تحت نظر متخصصان باشند تا از عفونت در ناحیه بخیه ها جلوگیری شود.

مادرانی که زایمان طبیعی انجام می دهند نیاز به مصرف داروهای گوناگون نخواهند داشت اما بعد از زایمان سزارین به تشخیص متخصصان انواع آنتی بیوتیک و داروهای مختلف برای پیشگیری از لخته شدن خون برای مادر تجویز میشود که فرد می‌ توانید با مصرف آنها سلامت خود را به دست آورد.

قطعا زایمان طبیعی از زایمان سزارین بهتر است اما گاهی شرایط برای مادران فراهم نبوده و به ناچار مجبور هستند که زایمان سزارین را انجام دهند.

هزینه زایمان طبیعی در شیراز

یکی از مسائلی که هنگام انجام زایمان برای افراد مهم است، این مسئله بوده که چه مقدار هزینه باید برای انجام زایمان طبیعی پرداخت کنند.

زایمان طبیعی هزینه‌ های بسیار محدودی برای شما به همراه دارد و از آنجا که مانند زایمان سزارین در شمار جراحی های پیشرفته قرار نمی‌ گیرد متحمل پرداخت هزینه‌ های سنگین نخواهید شد.

معمولا افراد در زمانی کمتر از ۲۴ ساعت در مراکز درمانی بستری می مانند و از این بابت نیز هزینه زیادی پرداخت نخواهند کرد.

تنها هزینه‌ ای که شما بابت زایمان طبیعی پرداخت می کنید، دستمزد پزشکان و متخصصانی است که به صورت خصوصی از مادر حین زایمان مراقبت می کنند.

توجه داشته باشید که زایمان طبیعی در شمار فرآیند های درمانی و بیمه قرار می گیرد و اگر شخصی بیمه داشته باشد شرکت های مربوط بخش بسیار زیاد و قابل توجهی از هزینه ها را تقبل کرده و بخش بسیار کوچک و محدود از این هزینه‌ ها بر عهده شخص خواهد بود.

زایمان طبیعی در کنار هزینه های محدود و به صرفه برای شما مناسب تر خواهد بود اما تمامی خدمات را از مراکز درمانی دریافت کرده و به خوبی از سلامت مادر و نوزاد مراقبت خواهد شد.

هزینه هایی که برای زایمان طبیعی در نظر گرفته می‌شود از طریق مراجع قانونی مصوب بوده و بخشی از آنها از پیش تعیین شده هستند و برای همه یکسان خواهد بود.

اگر حین زایمان مشکلات مختلف بروز پیدا نکند این هزینه‌ ها به صورت ثابت باقی مانده و شما نهایتاً بخش کمی از آنها را پرداخت خواهید کرد.

انتخاب بهترین پزشک برای زایمان طبیعی در شیراز

انتخاب پزشک متخصص و باتجربه یکی از مهمترین عوامل در تجربه یک زایمان طبیعی ایمن و موفق است.

متخصص زنان و زایمان با بررسی وضعیت مادر و جنین، شرایط لازم برای زایمان طبیعی را ارزیابی کرده و سلامت هر دو را در دوران بارداری و زایمان تحت نظر دارد.

به همین دلیل توصیه می‌شود مادران از ابتدای بارداری تحت نظر یک متخصص باتجربه باشند.

دکتر آمنه مظفری، به عنوان متخصص زنان، زایمان و مراقبت‌های بارداری، با بررسی دقیق وضعیت مادر و ارائه راهنمایی‌های لازم در دوران بارداری، به مادران کمک می‌کند تا برای زایمان طبیعی آمادگی بیشتری داشته باشند.

نظارت منظم بر وضعیت جنین، ارائه مراقبت‌های دوران بارداری و انتخاب بهترین روش زایمان متناسب با شرایط هر فرد، از مهمترین اقداماتی است که می‌تواند نقش موثری در حفظ سلامت مادر و نوزاد داشته باشد.