بی اختیاری ادرار در زنان یا از دست دادن کنترل مثانه یک مشکل شایع و اغلب شرم آور است.
شدت آن می تواند از نشت ناگهانی ادرار هنگام سرفه یا عطسه تا نیاز فوری به ادرار کردن که باعث می شود فرد نتواند به دستشویی برود متغیر باشد.
اگرچه بی اختیاری ادرار با افزایش سن شایع تر است، اما این یک پیامد دائمی پیری نمی باشد.
خوشبختانه، در بیشتر موارد، تغییرات ساده در سبک زندگی و رژیم غذایی با توجه به نظر پزشک می تواند به درمان بی اختیاری ادرار در زنان در شیراز در زنان کمک کند.
دلایل اصلی بروز بی اختیاری ادرار در بانوان
بی اختیاری ادرار در زنان دلایل بسیاری دارد که مهم ترین آن عبارت اند از:
افزایش سن
با بالا رفتن سن، خطر بیاختیاری ادراری افزایش مییابد.
در زنان، با شروع یائسگی و کاهش هورمونهای جنسی، عضلات و تاندونهای لگنی شلتر میشوند که احتمال بیاختیاری ادراری استرسی را بالا میبرد.
در دهههای هفتم و هشتم زندگی، تغییرات بافتی در عضله مثانه باعث افزایش اختلالات انقباضی و شیوع بیاختیاری ادراری فوریتی میشود.
از طرفی، بیماریهای همراه در سنین بالا مانند دیابت، فشار خون بالا، نارسایی قلبی، سکته مغزی، سکته قلبی و بیماریهای مغزی نظیر پارکینسون شایعتر میشوند.
مصرف داروهای متعدد برای این بیماریها نیز میتواند بیاختیاری ادراری را در سالمندان تشدید کند.
حاملگی
با پیشرفت سن حاملگی، احتمال بروز بیاختیاری ادراری، بهویژه نوع استرسی، افزایش مییابد.
انجام منظم ورزشهای کف لگن در سه ماه اول پس از زایمان میتواند به کاهش چشمگیر بیاختیاری ادراری کمک کند.
نوع زایمان
بخواهیم زایمان طبیعی را با زایمان سزارین مقایسه کنیم زایمان طبیعی احتمال بیشتری برای بروز بی اختیاری ادرار وجود دارد خصوصا نوع استرسی آن.
در زایمان طبیعی، عواملی مانند وزن نوزاد بیش از ۴ کیلوگرم، زایمان طولانیمدت و استفاده از فورسپس خطر بیاختیاری را افزایش میدهند.
احتمال بیاختیاری ادراری در زنی که یکبار حامله شده و زایمان کرده، نسبت به زنی که هرگز حاملگی نداشته، ۱.۵ برابر بیشتر است و این احتمال با حاملگیهای بعدی باز هم افزایش مییابد.
درمانهای هورمونی
مصرف استروژن خوراکی (با یا بدون پروژسترون) در زنان میانسال میتواند شیوع بیاختیاری ادراری را افزایش دهد.
استفاده از کرم واژینال استروژن تأثیری در تشدید بیاختیاری ندارد و حتی میتواند با بهبود آتروفی واژن، عفونتهای ادراری مکرر را کاهش دهد.
چاقی
چاقی تأثیر تشدیدکنندهای بر همه انواع بیاختیاری ادراری دارد. شاخص توده بدنی بالاتر از ۳۰ میتواند خطر بیاختیاری ادراری را دو برابر کند.
با این حال، کاهش وزن به بهبود قابلتوجه این مشکل کمک میکند.
سیگار کشیدن
سیگار کشیدن با بیاختیاری ادراری ارتباط مستقیمی دارد.
این عادت باعث تشدید بیماریهای مزمن ریوی، سرفههای مکرر و عفونتهای ریوی میشود که در نتیجه، بیاختیاری ادراری استرسی را افزایش میدهد.
رژیم غذایی
مصرف نوشیدنیهای حاوی کافئین، مانند قهوه و چای، با افزایش بیاختیاری ادراری فوریتی ارتباط مستقیم دارد.
بیماریهای طبی
دیابت (نوع I و II) و افسردگی از بیماریهای مهمی هستند که با بیاختیاری ادراری ارتباط دارند.
دیابت نوع II تأثیر بیشتری در افزایش شیوع این مشکل دارد.
علائم بی اختیاری ادرار در زنان
علائم بیاختیاری ادرار در زنان میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.
اگر شک دارید که دچار این مشکل هستید، به علائم زیر توجه کنید:
- نشت ادرار هنگام عطسه، خنده یا سرفه
- احساس میکنید مثانه هرگز کاملاً خالی نمیشود
- مدام نیاز به تخلیه ادرار دارید
- اغلب در نیمههای شب برای ادرار کردن از خواب بیدار میشوید
- پس از تخلیه ادرار باز هم احساس میکنید باید فوراً ادرار کنید
- برخی فعالیتها را به دلیل ترس از نشت ادرار کنار میگذارید
- گاهی با عجله به دستشویی میروید تا نشت ادرار اتفاق نیفتد
البته بسیاری از این علائم میتوانند موقت باشند و به عوامل زندگی مانند استرس و اضطراب مرتبط باشند.
انواع بی اختیاری ادرار در خانم ها
- بی اختیاری ادراری فوریتی
- بی اختیاری ادراری استرسی
- بی اختیاری ادراری ترکیبی
- بی اختیاری ادراری مداوم
بی اختیاری ادراری فوریتی
بی اختیاری ادراری فوریتی یکی از شایع ترین مشکلاتی است که برای افراد به وقوع می پیوندد.
معمولاً این افراد پس از احساس داشتن ادرار پیش از آن که خود را به دستشویی برسانند، دچار بی اختیاری شده و ادرار از مثانه آنها خارج می شود.
البته این عارضه قابل درمان بوده و پس از مراقبت های کامل برطرف خواهد شد.
شیوع این نوع بی اختیاری ادرار به قدری زیاد می باشد که حدود یک سوم کل موارد بی اختیاری ادرار را شامل می شود.
بی اختیاری استرسی
نوع دیگری از انواع بی اختیاری در بانوان را بی اختیاری ادراری استرسی نامگذاری کرده اند.
این نوع بی اختیاری معمولاً زمانی اتفاق می افتد که افراد سرفه یا عطسه می کنند و نمی تواند ادرار خود را نگه دارند.
در این وضعیت اگر فرد بتواند ورزش های توصیه شده برای تقویت عضلات شکمی و لگنی را انجام دهد، به راحتی بهبود یافته و امری بازگشت ناپذیر خواهد بود.
بی اختیاری ادراری ترکیبی
با توجه به تشخیص متخصصان، دسته دیگری از افراد هستند که با بی اختیاری ادراری ترکیبی مواجه می شوند.
این افراد به محض آنکه فشاری به ناحیه شکمی آنها وارد می شود، دچار ریزش ادرار شده و نمی توانند خود را به دستشویی برسانند.
البته تعداد کمی از بانوان به این نوع بی اختیاری مبتلا می شود، اما باید بدانید که این عارضه نیز مانند دیگر انواع بی اختیاری قابل درمان خواهد بود.
بی اختیاری ادراری مداوم
دسته دیگری از افرادی که با بی اختیاری مواجه هستند در شمار افرادی قرار می گیرند که معمولاً به آنها بی اختیاری ادراری مداوم می گویند.
این دسته از افراد مشکلات بیشتری دارند و باید برای درمان به دکتر آمنه مظفری مراجعه کرده و ممکن است طول درمان آنها نیز افزایش پیدا کند.
بی اختیاری ادراری مداوم مشکل بسیار بزرگی برای بانوان به شمار می آید که ممکن است هم در بیداری و هم در هنگام خواب با آن مواجه شوند.
البته این افراد ممکن است در هنگام راه رفتن و انجام فعالیت های روزانه با ریزش ادرار مواجه شوند که برای آنها بسیار نگران کننده بوده و در شمار آسیب های جدی قرار می گیرد.
این نوع از بی اختیاری شایع نمی باشد و معمولا به دلیل جراحی های لگنی، پرتو درمانی لگنی و ایجاد فیستول بین مثانه و رحم یا مثانه و واژن، ایجاد می شود.
تشخیص بی اختیاری ادراری در زنان
در بیشتر موارد، پزشکان با بررسی علائم و سوابق پزشکی بیماران میتوانند بیاختیاری ادرار را تشخیص دهند. برای این کار، پرسشهای زیر اهمیت ویژهای دارند:
در چه مواقعی نشت ادرار بیشتر است؟
مدت زمانی که بیاختیاری را تجربه میکنید؟
آیا هنگام رفتن به توالت ادرار نشت میکند؟
چند وقت یک بار این اتفاق رخ میدهد؟
در هر بار، چه میزان ادرار نشت میکند؟
این پرسشها به پزشک کمک میکنند تا الگوی نشت را شناسایی کند. همچنین، در زمان معاینه، اگر دارویی مصرف میکنید یا بیماری دیگری دارید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
آزمایشها و بررسیهای تشخیصی بیاختیاری ادرار شامل موارد زیر است:
- معاینه فیزیکی: پزشک در مراحل اولیه با معاینه فیزیکی وضعیت لگن و عضلات مربوط به کنترل ادرار را بررسی میکند
- نمونه ادرار: ممکن است نمونهای از ادرار برای بررسی وجود عفونت یا مشکلات دیگر گرفته شود
- سونوگرافی مثانه: این آزمایش بدون درد با استفاده از امواج صوتی تصویری از مثانه و دیگر اندامهای داخلی ارائه میدهد
- تست استرس: در این روش از شما خواسته میشود سرفه کنید یا فعالیتهایی مانند دویدن و پریدن را انجام دهید تا مشخص شود آیا ادراری نشت میکند
- سیستوسکوپی: با استفاده از یک لوله باریک و انعطافپذیر مجهز به دوربین، پزشک میتواند مجرای ادرار و داخل مثانه را مشاهده کند
- نوار مثانه: این آزمایش توانایی مثانه در نگهداری ادرار را بررسی میکند
- تست پد: پزشک ممکن است از شما بخواهد پدی را بپوشید تا میزان ادرار نشت کرده اندازهگیری شود
روش های مناسب برای درمان بی اختیاری ادرار در خانم ها
یکی از مشکلات و معضلاتی که ممکن است بانوان در سنین مختلف با آن مواجه شوند، بی اختیاری ادرار می باشد.
باید بدانید که بی اختیاری ادرار می تواند دلایل مختلفی داشته باشد که متخصصان و پزشکان با توجه به علائم، شدت عارضه و زمینه بیماری می توانند روش های مختلفی را برای درمان در پیش بگیرند.
باید بدانید که بی اختیاری ادرار برای همه افراد در سنین مختلف و با جنسیت های گوناگون معضل بسیار بزرگ خواهد بود که می تواند تاثیر منفی و البته بسیار مخربی بر شخصیت آنها داشته باشد.
تغییر سبک زندگی
اصلاح سبک زندگی و تغییر عادات می تواند به کاهش یا از بین بردن مشکل کمک کند.
برخی از کارهایی که می توانید انجام دهید عبارتند از:
- رسیدن به وزن مناسب
- خودداری از مصرف سیگار و الکل
- خودداری از نوشیدن الکل و کافئین
- درمان یبوست
تمرینات کگل
یکی از روش های مناسب برای درمان بی اختیاری ادرار که می تواند کاملا تضمینی باشد، انجام ورزش های مختلف خواهد بود.
با توجه به گفته و توصیه متخصصان اگر بانوان بتوانند ورزش هایی که به تقویت ماهیچه های شکمی و لگن کمک می کند را انجام دهند، با عوارضی مانند بی اختیاری ادرار مواجه نخواهند شد.
این ورزش ها برای درمان بی اختیاری نیز کاربرد خواهند داشت و در هر زمان که انجام شوند، طی مدت زمان بسیار کوتاهی نتیجه مطلوب را به وضوح مشاهده خواهید کرد.
عضلات ضعیف کف لگن می توانند آزاردهنده باشند زیرا می توانند باعث بی اختیاری ادرار، کنترل گاز و درد شدید در حین رابطه جنسی شوند.
تمریناتی برای تقویت عضلات کف لگن وجود دارد.
برای انجام این تمرینات باید بدانید که این عضلات کجا هستند و چگونه از بی اختیاری ادرار جلوگیری می کنند. تمرینات کف لگن شامل موارد زیر است:
- اسکات
- رانش های باسن نشسته
- حرکات سگ پرنده
- حرکات پل
- تخته های معکوس
برای روش صحیح ورزش به پزشک مراجعه کنید.
درمان های دارویی
اگر فردی که با عارضه بی اختیاری ادرار مواجه می شود و نتواند ورزش های مختلف را انجام دهد، در چنین وضعیتی متخصصان دارو درمانی را آغاز کرده تا بتوانند از طریق پیام های شیمیایی اعصاب اطراف مثانه را نیز مسدود کنند.
در چنین شرایطی متخصصان می توانند داروهای مختلف جهت آرام کردن مثانه برای افراد تجویز کرده و درمان مناسبی برای بی اختیاری ادرار خواهد بود.
داروهای شیمیایی برای درمان این عارضه وجود دارد مانند داریفناسین، ایمی پرامین، میرابگرون، اکسی بوتینین و … که این داروها با توجه به شرایط بیمار توسط پزشک تجویز می شوند.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی یکی از روش های موثر در درمان بی اختیاری ادرار در شیراز است.
از جمله مزایای استفاده از فیزیوتراپی عبارتند از:
- روش غیر تهاجمی: روشی غیر تهاجمی و محافظه کارانه است که توسط طیف وسیعی از مراجعین ترجیح داده می شود.
- کاهش مصرف داروها: در اکثر موارد فیزیوتراپی نیاز بیمار به مصرف دارو را به حداقل می رساند.
- بهبود کیفیت زندگی: درمان فیزیوتراپی باعث بهبود وضعیت کلی فرد و افزایش اعتماد به نفس فرد می شود.
- بهبود قدرت عضلانی: منجر به کنترل مثانه و بهبود قدرت و کنترل عضلانی می شود.
تحریک الکتریکی
در این روش، الکترودهایی به صورت موقت وارد رکتوم یا واژن می شوند تا عضلات کف لگن تحریک و قوی شوند.
تحریک الکتریکی ملایم به درمان بیاختیاری فشاری و فوریتی کمک می کند اما طی چند ماه به چند بار درمان نیاز خواهد داشت.
روش های جراحی
اگر انجام فعالیت های ورزشی یا دارو درمانی پاسخ مناسبی برای درمان بی اختیاری ادرار در زنان نبود، متخصصان می توانند با انجام جراحی های مختلف عارضه پیش آمده را نیز درمان کنند.
روش های جراحی برای درمان بی اختیاری ادرار در شیراز عبارتند از:
عمل اسلینگ
در این روش از لایههایی از بافت بدن برای ایجاد بند در اطراف مجرای ادرار و گردن مثانه استفاده می شود.
این عمل منجر به بسته شدن مجرای ادرار می شود که به ویژه هنگام عطسه یا سرفه موثر است.
این عمل در صورت بی اختیاری استرسی ادرار توصیه می شود.
تعلیق گردن مثانه
این روش به گونهای طراحی شده است که از مجرای ادرار و گردن مثانه حمایت کند.
در این روش جراحی شکم بریده شده و بیمار باید بیهوش شود.
جراحی پرولاپس
اگر از بی اختیاری ادرار و افتادگی لگن رنج می برید، این جراحی برای درمان مناسب است.
اسفنکتر ادرار مصنوعی
در این روش یک حلقه کوچک حاوی مایع در اطراف گردن مثانه قرار می گیرد تا اسفنکتر ادرار تا زمان ادرار بسته شود و برای ادرار کردن، دریچه زیر پوست را فشار دهید.
پیشگیری بیاختیاری ادرار در زنان
برای پیشگیری از بیاختیاری ادراری، باید عوامل ایجادکننده آن را شناخت و سبک زندگی مناسبی برای جلوگیری از این مشکل اتخاذ کرد.
در ادامه، روشهایی که میتوانند منجر به بروز بیاختیاری ادراری شوند و راههای پیشگیری از آنها ارائه میشود.
هنگام مراجعه به پزشک، او درباره علائم، سبک زندگی و مدت زمان بروز بیاختیاری سؤالاتی میپرسد و نوع آن را تشخیص میدهد.
برای پیشگیری از بیاختیاری ادراری، توجه به اقدامات زیر ضروری است:
مدیریت و کاهش وزن
اضافه وزن یکی از عوامل اصلی بروز بیاختیاری ادراری است.
پیشنهاد میشود از افزایش وزن جلوگیری کرده و در صورت داشتن اضافه وزن، با رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی وزن خود را کاهش دهید.
حفظ وزن در محدوده سالم فشار وارد بر مثانه و عضلات لگن را کاهش میدهد و از آسیب یا تضعیف این عضلات جلوگیری میکند.
ترک دخانیات و الکل
مصرف سیگار، قلیان و مشروبات الکلی خطر ابتلا به بیاختیاری ادراری را افزایش میدهد و با تضعیف سیستم ایمنی، فرد را مستعد این مشکل میکند.
اگر به بیاختیاری ادراری مبتلا هستید، قطع کامل مصرف دخانیات و الکل برای جلوگیری از تشدید این عارضه ضروری است.
کنترل بیماریها و مشکلات عصبی
برخی بیماریهای زمینهای مانند دیابت میتوانند بیاختیاری ادراری را ایجاد کنند.
استرس و افزایش قند خون در برخی افراد میتواند منجر به این مشکل شود.
کنترل قند خون میتواند از بروز بیاختیاری جلوگیری کند.
مشکلات عصبی و تنشهای روانی نیز میتوانند باعث بیاختیاری ادراری استرسی شوند.
مدیریت استرس و حفظ آرامش در شرایط بحرانی به کاهش خطر این مشکل کمک میکند.
برخی داروها نیز ممکن است بهصورت موقت بیاختیاری ادراری ایجاد کنند.
در این موارد، با مشورت پزشک میتوانید از داروهای جایگزین استفاده کنید.
ورزش و تقویت عضلات کف لگن
انجام تمرینات ورزشی مناسب، بهویژه تمرینات کگل، میتواند عضلات کف لگن را تقویت کند.
این تمرینات استحکام و مقاومت عضلات را افزایش داده و از افتادگی مثانه، رحم یا روده به سمت واژن جلوگیری میکنند.
انجام منظم تمرینات کگل از نشت ادرار، خروج غیرارادی مدفوع یا گاز شکم پیشگیری میکند.
این تمرینات بهویژه برای زنان، که بیشتر در معرض بیاختیاری ادراری هستند، توصیه میشود.
تقویت عضلات کف لگن با تمرینات کگل مانع از کشیده شدن رحم، مثانه و روده به سمت واژن و بروز افتادگی میشود.
چه زمانی برای درمان بی اختیاری ادرار به پزشک مراجعه کنم ؟
اگر بیاختیاری ادراری بهصورت گهگاهی و در مقدار کم رخ دهد، ممکن است با اصلاح سبک زندگی و انجام تمرینات کف لگن بتوان آن را کنترل کرد.
با این حال، در شرایط زیر لازم است هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید:
- وقوع مکرر بیاختیاری ادراری:در صورتی که بهطور منظم نشت ادرار دارید یا احساس میکنید توانایی کنترل مثانه خود را از دست دادهاید، مراجعه به دکتر زنان خوب در منطقه پیروزی ضروری است.
- همراهی بیاختیاری ادراری با درد:اگر بیاختیاری ادرار با درد در ناحیه شکم، پایین شکم یا هنگام ادرار کردن همراه باشد، ممکن است نشانهای از عفونت یا مشکل دیگری باشد که نیازمند درمان فوری است.
- تأثیر بیاختیاری ادراری بر فعالیتهای روزمره:اگر این مشکل باعث شده از فعالیتهای اجتماعی، ورزشی یا شغلی دوری کنید یا با اضطراب و احساس شرم مواجه شوید، مشاوره با پزشک میتواند به مدیریت این وضعیت کمک کند.
- احساس نیاز فوری و غیرقابل کنترل به ادرار کردن:اگر بهطور ناگهانی و غیرقابل کنترل نیاز شدید به ادرار کردن احساس میکنید، این میتواند نشانه بیاختیاری ادراری فوریتی باشد که نیاز به بررسی پزشکی دارد.
- مشاهده خون در ادرار یا تغییرات غیرعادی:اگر خون در ادرار مشاهده کردید یا تغییراتی غیرعادی در الگوی ادراری خود دیدید، این ممکن است نشانهای از بیماریهای جدی مانند سنگ کلیه، عفونتهای دستگاه ادراری یا مشکلات مثانه باشد که نیازمند تشخیص پزشک است.
در نهایت، هرگونه تغییر در الگوهای ادراری یا احساس ناراحتی در این زمینه باید بررسی شود تا از بروز مشکلات جدیتر پیشگیری شود.
نکات پایانی
عوارض مانند بی اختیاری ادراری در بانوان بسیار شایع می باشد، اما این عارضه می تواند سلامت آنها را به خطر انداخته و البته در صورت ادامه دار شدن مشکلات روحی روانی و عدم اعتماد به نفس را برای بانوان به همراه خواهد داشت.
همواره باید بدانید که بی اختیاری ادرار می تواند باعث کناره گیری افراد از جمع شده و نهایتا آسیب هایی روحی شدیدی را متحمل خواهند شد.
با توجه به پیشرفت های چشمگیری که در علم به وجود آمده است، راه های مختلفی برای درمان بیماری های مختلف مانند بی اختیاری ادرار وجود دارد.
اگر افراد بتوانند به متخصصان مربوطه مراجعه کنند، در کوتاه ترین زمان ممکن می توانند عارضه پیش آمده را نیز بهبود ببخشند.
به طور کلی بی اختیاری ادرار روش های درمانی متفاوتی دارد که هر کدام از آنها برای افراد مختلف با شرایط گوناگون مناسب خواهد بود.
در هر صورت باید بدانید که امروزه بسیاری از بیماری ها به راحتی قابل درمان خواهد بود و البته هر روش درمانی برای فرد خاصی مناسب می باشد.
اگر افراد بتوانند از سنین جوانی ورزش های مناسب را انجام دهند و رژیم غذایی سالمی را در پیش بگیرند، در میانسالی با عوارضی مانند بی اختیاری ادرار مواجه نخواهند شد.
سؤالات متداول
در این بخش به سوالاتی که ممکن است برای شما پیش آمده باشد پاسخ داده ایم:
علت بیاختیاری ادرار چیست؟
بیاختیاری ادراری میتواند به دلایل متعددی ایجاد شود، از جمله مصرف داروهای ادرارآور، غذاها یا مایعاتی که دیورتیک هستند، حاملگی، زایمان، یائسگی و بیماریهای زمینهای نظیر سرطان پروستات.
برای درمان بیاختیاری ادرار چه بخوریم؟
رژیم غذایی مناسب به عامل اصلی ایجاد بیاختیاری ادراری وابسته است.
برای مثال، اگر یبوست دلیل این مشکل باشد، مصرف غذاهای غنی از فیبر مانند سبزیجات و میوهها توصیه میشود.
برخی پژوهشها نشان دادهاند که رژیم غذایی با چربی کم میتواند علائم این عارضه را در زنان یائسه بهبود بخشد.
برای درمان خانگی بیاختیاری ادرار در زنان چه کنیم؟
میزان مایعات مصرفی خود را تنظیم کنید، از مصرف غذاهایی که مثانه را تحریک میکنند خودداری کنید، تمرینات کگل را بهطور منظم انجام دهید و از روشهای رفتاری مانند تأخیر در دفع ادرار استفاده کنید.